1- اکولوژی منطقه مازندران

 

1-1- جغرافیای منطقه

 

استان مازندران از شمال به دریای مازندران، از جنوب به استان‌های تهران سمنان و قزوین، از غرب به استان گیلان و از شرق به استان گلستان محدود است.

 

قسمت جنوبی مازندران کوهستانی و شمال آن جلگه ای و ساحلی است. مساحت آن 3/24091 کیلومتر مربع و 46/1 درصد مساحت کل کشور را به خود اختصاص داده است.

 

سلسله جبال البرز همچون سدی رفیع مازندران را به دو قسمت جلگه ای و کوهستانی تقسیم نموده و آن را از قسمت داخلی ایران جدا می سازد. قسمتی ازالبرز غربی و تمام البرز مرکزی و بخشی از البرز شرقی در محدوده این استان قرار دارد و شیب زمین از منطقه کوهستانی به سوی جلگه و دریا کاهش می یابد. سلسله جبال البرز دارای رشته کوه های فرعی است که از جنوب به شمال و یا به موازات دریا کشیده شده است.

 

1-2- بررسی کلیماتیکی

 

1-2-1- آب وهوا

 

آب هوای مازندران با توجه به وجود دریا، کوه و جنگل به دو نوع معتدل  مرطوب و کوهستانی تقسیم می شود.

 

1- آب وهوای معتدل و مرطوب: وجود دریای مازندران و رشته کوه های البرز و نزدیکی این دو مظهر طبیعت به یکدیگر در نواحی جنگلی تا کوهپایه های شمالی البرز آب وهوای معتدل و مرطوب را به وجود آورده است. زمستان های این نواحی معتدل و مرطوب و به ندرت یخ بندان می شود.

 

2- آب و هوای کوهستانی : شامل آب وهوای معتدل کوهستانی وآب وهوای سرد کوهستانی است. دوری از دریا و افزایش تدریجی ارتفاع در اراضی جلگه ای، تغییرات خاصی را درآب وهوای این استان پدید آورده است. به طوری که در ارتفاعات 1800 تا 3000 متری، آب و هوای معتدل کوهستانی با زمستان های سرد ویخبندان طولانی و تابستان های کوتاه ومعتدل وجود دارد.

 

در ارتفاعات بالای3000 متر که دمای هوا به شدت پایین می آید، دارای زمستانهای سرد همراه با یخ بندان طولانی و تابسان های کوتاه و خشک است. در این نواحی هوا غالبا برفی است و در ارتفاعات مهم چون تخت سلیمان و دماوند، یخچال های کوهستانی و طبیعی ایجاد شده است.

 

میانگین میزان ریزش باران در این استان کمتر از گیلان است.

 

 

1-2-2- میزان بارندگی سالانه

 

1-2-3- تغییرات روزانه دمای هوا در نقاط مختلف کشور

 

1-2-4- وضعیت سالانه دمای هوا در نقاط مختلف کشور

 

1-2-5- میانگین و حدود نهایی آمار دما و رطوبت نسبی در ایستگاه

 

1-2-6- جدول بیوکلیماتیک ساختمانی بابلسر

 

1-2-7- نمودار جهت و سرعت باد بابلسر

 

1-2-8 بادهای غالب و حداکثر سرعت باد. طبق آمار ایستگاههای سینوپتیک از تاریخ تاسیس

 

1-3 . جغرافیای انسانی

 

جمعیت استان مازندران، بر اساس نتایج سرشماری نفوس ومسکن سال 1375 برابر2602008 نفر است. از این تعداد 120246 نفر( 2/46 ) ساکن در نقاط شهری هستند. از کل جمعیت مذکور 1296841 نفر (8/49 درصد) را مردها تشکیل می دهند.

 

متوسط نرخ رشد جمعیت استان در فاصله دو سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال های 1365 و 1375 برابر 35/1 درصد و بعد خانوار کل استان 75/4 نفردر نقاط شهری 4/4 و روستایی 7/4 نفر- بوده است.

 

جمعیت استان در سال 1379 ، 014، 748، 2 نفر برآورد شده است.

 

1-4 موقعیت اداری سیاسی اجتماعی بابلسر

 

بر اساس آخرین تقسیمات کشوری استان مازندران دارای 15 شهرستان 36 شهر، 38 بخش و 104 دهستان است.

 

شاهراه های هزا، کندوان و فیروزکوه به طرف تهران و جاده کیاسر به طرف سمنان و راه آهن سراسری شمال و فرودگاه بین المللی دشت ناز ساری، نوشهر و رامسر، مازندران را به تهران و سایر شهرهای ایران مرتبط می سازد، به علاوه این استان از طریق راه آبی دریایی مازندران با کشورهای آسیایی  در ارتباط است.

 

شهرستان بابلسر

 

این شهرستان از شمال به دریای مازندران، از مشرق به شهرستان جویبار، از جنوب به شهرستان های قائم شهر و بابل از غرب به شهرستان های محمود آباد و آمل محدود است.

 

بابلسر در گذشته (مشهد سر) خوانده می شد و(محمد حسن خان اعتماد السلطنه) معتقد است این مکان را از آن جهت مشهد سر می نامند که رأس امامزاده ابراهیم بن موسی الکاظم (ع) ملقب به ابوجواب در این مکان مدفون است. این شهر در سال 1311 هجری شمسی به بابلسر تغییر نام یافت. بابلسر یکی از شهرهای ساحلی و زیبای مازندران است که نقش تاریخی وچشمگیری ندارد، اما نقش توریستی و تفریحی آن، این شهر را به یکی از جاذبه های گردشگری جدید تبدیل کرده است.

 

مراکز دیدنی: امامزاده ابراهیم(ع) ، هتل قدیم بابلسر، مجموعه میدان اصلی شهر و ساختمان های شهربانی قدیم و بهداری و ساحل زیبای آن.

 

1-5- مسکن و معماری منطقه

 

1-5-1 ویژگی های معماری بومی مناطق معتدل و مرطوب

 

معماری بومی اینگونه مناطق، که بیشتر کرانه های دریای خزر و دامنه های شمالی کوههای البرز را شامل میشود، بطور کلی از ویژگیهای ذیل برخوردار می باشد.

 

1- درنواحی خیلی مرطوب، کرانه های نزدیک به دریا، برای محافظت ساختمان از رطوبت بیش از حد زمین ،خانه ها بروی پایه های چوبی ساخته شده اند اما در دامنه کوه ها که رطوبت کمتر است، معمولا خانه ها بر روی پایه های چوبی ساخته شده اند اما در دامنه کوه ها که رطوبت کمتر است، معمولا خانه ها برروی پایه هائی از سنگ و گل و در پاره ای موارد برروی گرپه روهائی بنا گردیده اند.

 

2- بمنظور حفاظت اطاقها از باران، بالکن های عریض و سر پوشیده ای در اطراف اطاقها ایجاد گردیده اند. این فضا ها در بسیاری از ماههای سال برای کار و استراحت و در پاره ای موارد برای نگاهداری محصولات کشاورزی مورد استفاده قرار میگیرند.

 

3- اکثر ساختمانها با مصالحی با حداقل ظرفیت حرارتی بنا گردیده اند. و در صورت استفاده از مصالح ساختمانی سنگین، ضخامت آنها در حد اقل ممکن نگاهداشته شده است( استفاده از مصالح ساختمانی سبک در این مناطق بسیار منطقی است.)

 

1-5-2 شکل کلی ساختمانها در منطقه

 

تهیه مسکن در هر منطقه با شرایط اقلیمی، وضعیت زمین و پیشه افراد رابطۀ تنگاتنگ دارد. کشاورزان، دام داران و افراد خوش نشین هر یک مسکن خود را دارند و به شکل مورد نیازشان از فضاهای خانه استفاده می کنند.

 

مسکن ثابت ، مسکن متحرک

 

از آنجا که در ناحیه مازندران اساس زندگی بر پایه کشاورزی است، سکونت به صورت دایم و ثابت است وتنها گروهی کولی دوره گرد جهت امور آهنگری و گروهی دیگر با نام (جوکی) که ریشه در هندوستان دارند و از نقاط مختلف می گذرند. بعضی از دامداران صاحب، رمه فصلی از سال به ییلاق می روند و برای مدت کوتاهی  در آنجا در چادر یاکومه (کلبه چوبی) سکنی می گزینند.

 

انواع خانه های ثابت شامل خانه های گلی، چوبی و لارده ای است. دیوارهای خانه های گلی با چینه گلی یا خشت خام ساخته می شود. و سقف آنها پوششی از چوب دارد. دیوارهای خانه های چوبی از چوب است ودیوارهای خانه های لارده ای که به آنها زیگالی هم می گویند.با چوب و گل ساخته می شود.

 

به طور کلی بیشتر خانه ها دو طبقه است. طبقه همکف به دام انبار و علوفه اختصاص دارد وطبقه بالا محل زندگی افراد خانواده است. دربرخی خانه ها که یک طبقه است ، فضای مورد نیاز در نقاط مختلف حیاط جا گرفته است. مهمترین این فضاها عبارتند از :

 

ایوان : خانه معمولا دارای ایوان های سراسری چوبی است که نرده ها و درهای زیبا با ارسی، زیبایی و جلوه خاص به خانه های مازندرانی می دهد.

 

اتاق مهمان: یا مهمونی اتاق جهت پذیرایی از مهمان به کار می آید.

 

مطبخ: یا تش گرخنه به پخت و پز اختصاص دارد.

 

اتاق نشینمن : جهت استراحت و استفاده عمومی اعضای خانواده است.

 

تندیرخانه : محلی که در آن اجاقهایی از گل (کله) می سازند و برای پخت وپز از آن استفاده می کنند.

 

نفار یا نپار: در حیاط از خانه ها، با چوب و گل وساقه های برنج، بنایی به نام نفار به صورت درطبقه می سازند، از طبقه اول نفار به عنوان انبار علوفه و یا غلات و ازطبقه دوم آن برای استراحت و خنک شدن در فصل تابستان استفاده می شود.

 

بیشتر ساختمان ها در این ناحیه رو به قبله است زیرا علاوه بر جنبه های اعتقادی، اتاق ها از نور کافی بهره مند می شوند و درها و پنجره ها به سمت کوه های سرسبز و انبوه درخت گشوده می شود. سقف ها در این منطقه شیب دار و از شیروانی یا سفال است. سقف بنای ماهیگیران در قدیم عموما ازخشت خام، نی وچوب بود و برای پوشش بام ها از گیاه مردابی به نام ملج استفاده می کردند.

 

بعضی از حمام های قدیمی دارای سقف های گنبدی است، به طور کلی بارندگی بسیار سبب ایجاد سقف های شیب دار و سفالین شده است. معمولا روستاییان فضای خانه و حیاطشان را توسط پرچینی از نی های بلند از همسایگان جدا می سازند.

 

1-5-3 به علت رطوبت هوا و معیارهای زمین شناسی بیشتر خانه های سنتی بر پایه اسکلت چوبی و کاه گل بنا می شد.

 

امروزه مساکن جدید این ناحیه از مصالحی چون آهن، گچ و سیمان استفاده می شود اما در اماکن سنتی مصالح زیر به کار می رفت:

 

چوب، بیشتر در پوشش سقف، ستون های سکو و داخل دیوار.

 

گل، سنگ: در چیدن پی و بالا آوردن دیوار.

 

گاله: نوعی گیاه برای پوشش سقف.

 

نی: برای پوشش سقف و درست کردن پرچین.

 

سفال: جهت پوشش سقف و بام.

 

کنف: گیاهی همانند گاله برای پوشش سقف.

 

کاه: به همراه گل در پوشش دیوارهای اتاق.